Płyn w jamie opłucnowej u psów i kotów. Diagnostyka i ocena

Wysięk

Pojawia się przy zwiększonej przepuszczalności naczyń spowodowanej stanem zapalnym. Zawiera dużo białka (> 3 g/dl) i komórek (> 5000/µl). Wysięk aseptyczny charakteryzuje się obecnością niezwyrodniałych neutrofili, eozynofili, aktywowanych makrofagów i limfocytów, ale nie obserwuje się drobnoustrojów.

Wysięk septyczny zawiera bardzo duże ilości komórek (50 000-100 000/µl), wśród których dominują zwyrodniałe neutrofile. Obserwuje się także obecne wewnątrz- i zewnątrzkomórkowo bakterie. Płyn ma najczęściej kolor mętny, czerwono-brązowy (pyothorax) i nieprzyjemny, gnilny zapach.

Z pobranej próbki należy wykonać posiew w kierunku obecności bakterii oraz antybiogram. Jedną z form wysięku zapalnego w jamie opłucnej jest płyn powstający przy zakaźnym zapaleniu otrzewnej u kotów (FIP). Płyn ten jest żółty i lepki, charakteryzuje się ciężarem właściwym powyżej >1030 i wysokim stężeniem białka (35-45 g/dl). Obserwuje się niewielką ilość komórek (1500-2000/µl, rzadko do 6000/µl) takich jak niezwyrodniałe neutrofile, makrofagi, limfocyty i komórki mezotelialne.

Chłonka

Chylothorax powodowany jest przez pęknięcie przewodu piersiowego lub uszkodzenia naczyń chłonnych. Płyn jest koloru mlecznego lub lekko różowego i ma charakter modyfikowanego przesięku, bardzo charakterystyczna jest również wysoka zawartość trójglicerydów: powyżej 100 mg/dl przy prawidłowej lub obniżonej wartości cholesterolu w stosunku do jego zawartości w surowicy, zawiera dużo limfocytów, makrofagów, niewielką ilość neutrofili, komórek mezotelialnych i typowe małe kropelki tłuszczu. Sama chłonka może wykazywać działanie drażniące i prowadzić do włóknikowego zapalenia opłucej.

U kotów chylothorax związany jest często z kardiomiopatią przerostową, nowotworzeniem i chłoniakiem śródpiersia. U psów występuje przy nowotworach, przepuklinach, chorobach serca, robaczycach, skręcie płata płuc, ale najczęściej ma charakter idiopatyczny. Na gromadzenie się chłonki w jamie opłucnej mogą mieć wpływ predyspozycje rasowe: jest ono częstsze u chartów afgańskich i kotów syjamskich i himalajskich. Objawy chylothorax spowodowane są uciskiem płynu na tkankę płuc lub stanem zapalnym. W związku z tym pojawiają się duszność i kaszel. U niektórych zwierząt występują: ogólne osłabienie spowodowane gromadzeniem się bogatej w białko i tłuszcze chłonki w jamie opłucnej, brak łaknienia i utrata masy ciała.

W wyniku punkcji klatki piersiowej otrzymujemy mlecznobiały, nieprzejrzysty płyn, we krwi obwodowej można stwierdzić limfopenię i hipoproteinemię. Jeśli jest możliwe zdiagnozowanie choroby podstawowej i usunięcie przyczyny gromadzenia się chłonki, rokowanie jest pomyślne. Przy idiopatycznym chylothorax rokowanie jest ostrożne – do złego.

W celu łagodzenia objawów oddechowych wykonuje się punkcję jamy opłucnej. Stosowanie niskotłuszczowej diety, która ma za zadanie obniżyć przesączanie się chłonki, rzadko daje pozytywne efekty i poprawę stanu klinicznego. Leczenie powinno opierać się na zdiagnozowaniu i usunięciu choroby podstawowej – wtedy gromadzenie się chłonki ustaje samo.

Terapia przewlekłego chylothorax może trwać wiele miesięcy, natomiast chylothorax pochodzenia pourazowego mija najczęściej w ciągu 1-2 tygodni. Leczenie operacyjne polega na podwiązaniu przewodu piersiowego w kilku miejscach, a także odchodzących od niego naczyń chłonnych i umieszczeniu drenu w jamie opłucnej (3).

Krwisty płyn

Haemothorax powstaje po urazach, przy pęknięciu nowotworów, lub skazie krwotocznej (np. przy zatruciu rodentycydami). Makroskopowo jest to wodnisty, czerwony płyn, składem biochemicznym zbliżony do krwi obwodowej, zawiera poniżej 3 g/dl białka oraz do 1000 komórek jądrzastych/µl i bardzo dużo erytrocytów (6, 7).