Czynniki warunkujące powstawanie i rozprzestrzenianie się chorób zakaźnych

Zapobieganie powstawaniu i rozprzestrzenianiu się chorób zakaźnych

Jak wspomniano powyżej, do tego, aby choroba zakaźna mogła się szerzyć i w efekcie rozwinąć u zwierzęcia, konieczne jest utrzymanie ciągłości łańcucha epizootycznego. Zapobieganie i zwalczanie chorób zakaźnych skupia się więc na przerwaniu tej ciągłości i wyeliminowaniu którejkolwiek ze składowych łańcucha. Większość patogenów, niezależnie od tego, czy są pochodzenia zewnętrznego, czy wewnętrznego nie jest w stanie wywołać choroby, o ile nie istnieją ku temu sprzyjające warunki. Największe ryzyko rozwoju choroby zakaźnej występuje u pacjentów z immunosupresją. Zapobieganie zakażeniom polega na dokładnym kontrolowaniu znanych czynników predysponujących do ich wystąpienia. Zwierzęta, zwłaszcza te z grupy podwyższonego ryzyka, powinny być w miarę możliwości jak najmniej eksponowane na potencjalne czynniki zakaźne (poprzez odizolowanie od innych zwierząt, ograniczenie czasu ich przebywania w hotelach, szpitalach, na wystawach itp.).

Postępowanie przy zakażeniach zależy od tego, z jakiego typu infekcjami mamy do czynienia. Zakażenia możemy zaklasyfikować do jednej z czterech kategorii, w zależności od której konieczne jest podjęcie odpowiednich środków ostrożności:

• zakażenia kategorii I mają niewielką możliwość szerzenia się pomiędzy osobnikami (np. układowe grzybice); w ich przypadku rutynowe mycie klatek, dezynfekcja sprzętu i rąk są wystarczającymi czynnikami ograniczającymi ich rozprzestrzenianie;
• w zakażeniach kategorii II ryzyko przeniesienia choroby jest większe niż w kategorii I; rozwinąć mogą się one w następstwie bliskiego kontaktu z chorym osobnikiem (FIP) lub szerzą się za pośrednictwem wektorów; w celu zapobiegania tym infekcjom konieczna jest odpowiednia dezynfekcja sprzętu i klatek zwierząt, połączona z podjęciem odpowiednich środków mających na celu zwalczanie ektopasożytów;
• zakażenia kategorii III szerzą się w następstwie bliskiego lub bezpośredniego kontaktu z zakażonymi osobnikami lub ich wydalinami; kluczową rolę w zapobieganiu ich rozprzestrzenianiu się odgrywa przestrzeganie odpowiednich zasad higieny i dezynfekcji pomieszczeń, w których znajdują się osobniki z tego typu infekcjami;
• przy zakażeniach kategorii IV chore osobniki powinny być odizolowane od innych zwierząt; tego typu infekcje związane są z wysokim ryzykiem zoonozy, możliwością szybkiego szerzenia się wśród zwierząt lub ich następstwem może być rozwój licznych, ciężkich komplikacji (3).

Aby skutecznie zabezpieczyć się przed rozwojem i szerzeniem zakażeń w hodowlach zwierząt, kluczowe jest więc przestrzeganie odpowiednich zasad polegających na:

• niszczeniu rezerwuaru zarazka poprzez regularną dezynfekcję pomieszczeń, w których przebywają zwierzęta, utylizację ich wydalin i wydzielin, zwalczanie wektorów chorób zakaźnych, izolowanie zwierząt chorych, poddawanie kwarantannie osobników nowo wprowadzanych do hodowli;
• minimalizowaniu możliwości transmisji zarazka pomiędzy zwierzętami poprzez: mycie rąk przez osoby zajmujące się zwierzętami, używanie ubrań ochronnych, należytą dezynfekcję sprzętu lekarsko-weterynaryjnego, klatek, misek dla zwierząt itp.;
• dbaniu o jak najlepszą kondycję i zdrowie zwierząt poprzez właściwe ich żywienie i utrzymanie, stosowanie immunoprofilaktyki swoistej, właściwe użytkowanie zwierząt (22, 23).