Niezbędny i niebezpieczny: sekrety metabolizmu żelaza

Wielofunkcyjny pierwiastek

Żelazo jest pierwiastkiem o stosunkowo zbalansowanych właściwościach kwasowo-zasadowych, co umożliwia mu udział zarówno w reakcjach utleniania, jak i redukcji. Dzięki tej właściwości żelazo odgrywa kluczową rolę w wielu procesach biochemicznych zachodzących w organizmie (tab. 1). W hemoglobinie żelazo, wbudowane w strukturę protoporfiryny IX, tworzy cząsteczkę hemu, która odpowiada za wiązanie i transport tlenu. W tkance mięśniowej z kolei obecna jest mioglobina – białko zawierające hem, które umożliwia magazynowanie tlenu i jego wykorzystanie podczas skurczu mięśni. Należy również wspomnieć o enzymach zawierających żelazo, takich jak peroksydaza. Dzięki obecności tego pierwiastka enzym ten katalizuje powstawanie reaktywnych form tlenu (ROS, ang. reactive oxygen species), które wykazują właściwości bakteriobójcze poprzez niszczenie struktur komórkowych drobnoustrojów.

Żelazo jest wyjątkowe nie tylko ze względu na szeroki wachlarz niezbędnych funkcji, jakie pełni w organizmie, lecz także z uwagi na swoją potencjalną toksyczność. Dlatego prawdziwe wydaje się określenie, że jest to pierwiastek równie niezbędny, co niebezpieczny. W ustroju żelazo występuje głównie w postaci związanej – z transferryną lub ferrytyną – białkami odpowiedzialnymi za jego transport i magazynowanie. Ich rola polega m.in. na zabezpieczaniu organizmu przed obecnością wolnego żelaza oraz uniemożliwianiu reakcji żelaza z tlenem, która prowadzi do powstawania reaktywnych form tlenu (ROS), które uszkadzają struktury komórkowe i naczyniowe, indukując stres oksydacyjny. Zjawisko to odgrywa istotną [...]

Ten materiał dostępny jest tylko dla użytkowników
którzy są subskrybentami naszego portalu.

Wybierz pakiet subskrypcji dla siebie
i ciesz się dostępem do bazy merytorycznej wiedzy!

Wybierz subskrypcję

Masz aktywną subskrypcję?

Zaloguj się

Nie masz jeszcze konta w serwisie? Dołącz do nas