Ektopia moczowodów – rzadka przyczyna nietrzymania moczu

Ektopia moczowodu jest wadą wrodzoną, w której ujście jednego bądź obu moczowodów znalazły się w niefizjologicznym miejscu, tj. w innym miejscu niż trójkąt pęcherza moczowego. Anomalia ta może występować u ludzi, psów, kotów, koni, bydła oraz lam. Wynika to z nieprawidłowego rozwoju lub przemieszczenia się kanału śródnercza wzdłuż przewodów Wolffa. Proces ten ma miejsce w embriogenezie. Przemieszczenie moczowodu można podzielić na wewnątrzścienne i zewnątrz­ścienne. Pierwsze z nich występuje, gdy ujścia moczowodów wchodzą w ścianę pęcherza moczowego w polu trójkąta pęcherza, ale nie otwierają się bezpośrednio w anatomicznym położeniu. Drugie występuje, kiedy ujście moczowodu znajduje się poza trójkątem pęcherza moczowego m.in. na szyjce pęcherza, cewce moczowej, macicy lub pochwie (4-6).

Moczowody są częścią układu moczowego. Są to parzyste przewody biegnące od miedniczki nerkowej do trójkąta pęcherza moczowego. Układają się przyśrodkowo od nerek w przestrzeni pozaotrzewnowej. Możemy wyróżnić część brzuszną i miedniczną. Zbudowane są z 3 warstw: zewnętrznej – łączno­tkankowej przydanki, środkowej – trójwarstwowej mięśniówki gładkiej, oraz wewnętrznej – błony śluzowej wyścielonej nabłonkiem przejściowym. Podstawową funkcją moczowodów jest transport moczu (1).

Diagnostyka różnicowa zaburzeń oddawania moczu

Właściciele zazwyczaj zgłaszają się do lekarza weterynarii w związku z nietrzymaniem lub kropelkowaniem moczu, które występuje w trakcie chodzenia, zabawy, snu. Podczas badania klinicznego temperatura, tętno, oddech nie odbiegają od normy fizjologicznej. W okolicy zewnętrznych narządów płciowych często występuje zapalenie skóry.

Różnicowanie ektopii moczowodów z innymi chorobami układu moczowego powinno opierać się na badaniach dodatkowych, do których zaliczamy: badanie krwi (morfologia, parametry biochemiczne), badanie moczu (osad oraz badanie biochemiczne), diagnostykę obrazową (USG, RTG z kontrastem, cystoskopia, CT).

Badania krwi i moczu nie wykazują jednoznacznie tej wady rozwojowej. Pomagają jednakże w stwierdzeniu zaburzeń w układzie moczowym: wad rozwojowych prowadzących do niewydolności nerek czy infekcji dróg moczowych, występujących u ponad połowy przypadków zwierząt z ektopią moczowodów.

Badanie ultrasonograficzne, wykonywane jako pierwsze z powodu małej inwazyjności, może być pomocne przy zdiagnozowaniu przemieszczenia moczowodów tylko w obrębie pęcherza moczowego. Uniemożliwia uwidocznienie ujścia moczowodu do macicy i/lub pochwy.

Radiologiczne badanie kontrastowe, polegające na podaniu dożylnie jodowego środka cieniującego w ilości 5 ml/kg m.c. i wykonaniu serii zdjęć RTG jamy brzusznej, może być podstawą do zdiagnozowania ektopii moczowodów.

Badanie przeprowadza się po 12-godzinnej głodówce oraz po lewatywie w celu usunięcia kału zalegającego w jelicie grubym i/lub po podaniu środka przeczyszczającego.

Obrazowanie radiologiczne wykonywane jest w dwóch płaszczyznach – bocznej i strzałkowej, przed podaniem, natychmiast po podaniu kontrastu, w 5., 10. oraz 15. minucie.

Tomografię komputerową przeprowadza się w przypadkach, kiedy badanie radiologiczne z użyciem środka kontrastowego jest niejednoznaczne (1, 2).