Chirurgia tkanek miękkich – króliki

Fragment pochodzi z książki: Quesenberry K.E., Orcutt C.J., Mans C., Carpenter J.W.: Choroby i chirurgia małych ssaków. Fretki, króliki, gryzonie. Wydawnictwo Galaktyka, 2021.

Chirurgia ucha

Bakteryjne zapalenie ucha środkowego i zewnętrznego występuje u królików często i jest na ogół oporne na leczenie. Opisano kilka technik chirurgicznych [9–11, 18, 45]. Często wykonuje się częściową ablację kanału słuchowego (partial ear canal ablation, PECA) lub całkowitą ablację kanału słuchowego (total ear canal ablation, TECA) z boczną osteotomią puszki bębenkowej (lateral bulla osteotomy, LBO) lub bez niej; wybór zabiegu zależy od umiejscowienia i rozległości choroby w kanale słuchowym pacjenta. W przeciwieństwie do zabiegów TECA, powszechnie wykonywanych u psów, u których dysekcję rozpoczyna się od ujścia kanału ucha, a następnie usuwa się całą zewnętrzną chrząstkę przewodu słuchowego, PECA pozostawia małżowinę uszną i bardziej dystalny kanał nienaruszony.

Podczas gdy TECA może być wskazana u królików z nowotworami przewodu słuchowego [13] lub – rzadko – u królików z bardzo rozległymi chorobami zakaźnymi, z naszego doświadczenia wynika, że ryzyko uszkodzenia naczyń krwionośnych małżowiny usznej i potencjalnej martwicy małżowiny usznej może być większe w przypadku tego zabiegu niż w przypadku PECA. Osteotomię dobrzuszną puszki bębenkowej należy wykonywać tylko wtedy, gdy zajęte są same puszki bębenkowe [13]. Ze względu na cechy anatomiczne i patologiczne królików resekcja bocznej ściany przewodu słuchowego jest rzadziej wskazana u tego gatunku [13].

W zewnętrznym przewodzie słuchowym królika nie ma oddzielnych pionowych i poziomych przewodów usznych, jak obserwuje się to u psów. Zamiast tego wiele płytek chrzęstnych tworzy pojedynczy pionowy kanał słuchowy. Najbardziej proksymalnie (głęboko) znajduje się chrząstka pierścieniowa (synonim: chrząstkowy przewód słuchowy), która tworzy pierścień i wywodzi się z kostnego przewodu słuchowego puszki bębenkowej. Dystalnie od pierścieniowej chrząstki znajdują się chrząstki tarczkowe i uszne, które tworzą dystalną część przewodu słuchowego i małżowiny usznej. Skrawek, który jest proksymalną częścią chrząstki przedsionkowej, łączy się z chrząstką pierścieniową. Tętnice i żyły uszne biegną wzdłuż środka i brzegów grzbietowej/przyśrodkowej powierzchni małżowiny usznej [13]. U królików z opadniętą małżowiną uszną małżowina ta oraz najbardziej dystalna część przewodu słuchowego jest obrócona dobrzusznie i uciska kanał uszny. Te różnice anatomiczne predysponują króliki z opadniętymi uszami do rozwoju zapalenia ucha środkowego i zewnętrznego.

Błona bębenkowa królików jest eliptyczna i składa się z odrębnych części, większa część – napięta – umiejscowiona jest po stronie dobrzusznej, a mniejsza część – wiotka – po stronie grzbietowej [37]. Puszka bębenkowa jest grubsza po bocznej i donosowej stronie, a cieńsza – po stronie dobrzusznej, przyśrodkowej i doogonowej [11]. Nerw twarzowy wchodzi do kanału twarzowego po przyśrodkowej stronie puszki bębenkowej i wychodzi doogonowo z puszki bębenkowej przez otwór rylcowo‑sutkowy przebiegający wzdłuż dobrzusznej powierzchni błony bębenkowej [11]. Bliskość nerwu do przewodu słuchowego i puszki bębenkowej może prowadzić do porażenia nerwu twarzowego, a w niektórych przypadkach także do ciężkiego zapalenia ucha środkowego [11].