Kot w domu – środowisko życia a dobrostan

Możliwości zaspokajania potrzeb zwierząt towarzyszących są ściśle zależne od warunków, jakie stworzy im ich właściciel. Zwierzęta te niemal w każdym aspekcie swojej aktywności są uzależnione od człowieka i tego, w jaki sposób urządził swoje otoczenie. Dotyczy to w szczególnym stopniu kotów niewychodzących, których całe życie toczy się w środowisku stworzonym przez opiekunów.

Dobrostan według Encyklopedii PWN to „subiektywnie postrzegane przez osobę poczucie szczęścia, pomyślności, zadowolenie ze stanu życia”. W odniesieniu do zwierząt podręcznik zrealizowany wspólnie przez World Society for the Protection of Animals i University of Bristol (dostępny na stronie internetowej towarzystwa Animals) przedstawia pojęcie dobrostanu w postaci „pięciu wolności”:

• wolności od głodu i pragnienia,
• wolności od dyskomfortu,
• wolności od bólu, urazów i chorób,
• wolności realizacji naturalnych zachowań,
• wolności od lęku i stresu.

Dobrostan można określić na podstawie średniej ze stopnia zrealizowania wszystkich wolności. Ponieważ poszczególne wolności mogą się wykluczać (np. opieka weterynaryjna zapewniająca wolność od chorób może wiązać się z dyskomfortem czy lękiem), dobrostan nigdy nie osiąga maksymalnej wartości.

Koncepcja „pięciu wolności” odwołuje się do konieczności zaspokojenia potrzeb zwierzęcia, co jest warunkiem jego zdrowia i prawidłowego funkcjonowania. Niezaspokojenie potrzeby, czyli niemożność uzyskania odpowiedniego zasobu lub reakcji na bodziec, zaburza homeostazę organizmu i wiąże się ze zmianami w fizjologii lub w zachowaniu zwierzęcia.

Potrzeby, których zaspokajanie jest niezbędne do zachowania homeostazy, to potrzeby nieelastyczne. Do grupy tej należą:

• bezpieczeństwo,
• odżywianie, pobieranie płynów,
• sen,
• pielęgnacja ciała (w tym wydalanie).

Zachowania, które są przez zwierzę pożądane, ale których brak nie powoduje zaburzeń fizjologicznych, choć przy dłuższym niedoborze może wpływać na zachowanie, czyli potrzeby elastyczne, to:

• ruch,
• zabawa,
• rozmnażanie się.

Możliwości zaspokajania potrzeb zwierząt towarzyszących są ściśle zależne od warunków, jakie stworzy im ich właściciel. Zwierzęta te niemal w każdym aspekcie swojej aktywności są uzależnione od człowieka i tego, w jaki sposób urządził swoje otoczenie. Dotyczy to w szczególnym stopniu kotów niewychodzących, których całe życie toczy się w środowisku stworzonym przez opiekunów.