Nieswoiste zapalenie jelit – aktualny problem w gastroenterologii kotów

Rozpoznanie różnicowe

W rozpoznaniu różnicowym nieswoistego zapalenia jelit u kotów należy wziąć pod uwagę wszystkie choroby powodujące objawy kliniczne dotyczące przewodu pokarmowego, co przedstawiono w tab. 3 (7, 10, 15, 20).

Leczenie

Leczenie nieswoistego zapalenia jelit u kotów obejmuje terapię farmakologiczną oraz odpowiednie postępowanie dietetyczne. W terapii farmakologicznej stosuje się takie grupy leków jak: antybiotyki, leki przeciwzapalne, leki cytostatyczne oraz witaminy. Dawki leków stosowanych przy nieswoistym zapaleniu jelit u kotów przedstawiono w tab. 4. Należy podkreślić, że do teraz nie został opracowany jednolity protokół postępowania terapeutycznego u kotów z IBD. W związku z tym rodzaj stosowanych leków, sposób oraz czas ich podawania jest uzależniony od szczegółowej i indywidualnej analizy danego przypadku klinicznego oraz odpowiedzi na zastosowane leczenie (3, 4, 7, 10, 11, 12, 20).

Glikokortykosteroidy

Glikokortykosteroidy są najczęściej stosowaną grupą leków u kotów z rozpoznanym nieswoistym zapaleniem jelit, gdyż charakteryzują się one wysoką skutecznością terapeutyczną i są najczęściej dobrze tolerowane przez ten gatunek zwierząt. Leki z tej grupy zwykle są stosowane w ciężkiej postaci choroby i w przypadku nieznacznie zaawansowanej lub umiarkowanej postaci choroby niereagującej na terapię dietetyczną, podawanie probiotyków i leczenie antybiotykami.

Mechanizm działania glikokortykosteroidów polega na: hamowaniu aktywności i proliferacji limfocytów T oraz hamowaniu uwalniania mediatorów reakcji zapalnej. Najczęściej stosowanym u kotów z nieswoistym zapaleniem jelit przedstawicielem tej grupy leków jest prednizolon. Nie powinien on być stosowany u kotów ze względu na jego niską biodostępność, a przez to słaby efekt działania. Należy pamiętać, że terapia glikokortykosteroidowa najczęściej jest długotrwała. Dawkę wyjściową leku należy stosować przez okres minimum 2 tygodni, obserwując efekt działania. W przypadku stwierdzenia braku występowania objawów klinicznych przez okres 2 tygodni można przystąpić do zmniejszenia dawki prednizolonu o ok. 25% co 2 tygodnie, aż do minimalnej dawki terapeutycznej podawanej co 2 dzień lub całkowitego zaprzestania stosowania leku.

W przypadku braku reakcji na leczenie prednizolonem może on być zastąpiony przez deksametazon. Deksametazon jest jednak mniej bezpieczny od prednizolonu i częściej może wywoływać skutki uboczne. U kotów, które mają problemy z przyjmowaniem tabletek, glikokortykosteroidy podawane enteralnie można zastąpić glikokortykosteroidami podawanymi parenteralnie, np. octanem metylprednizolonu. Terapię glikokortykosteroidami można zaprzestać u kotów, u których okres remisji trwa minimum 6 miesięcy. Przy terapii glikokortykosteroidami mogą wystąpić skutki uboczne, takie jak: jatrogenny hiperadrenokortykoizmu, poliuria, polidypsja, polifagia, hiperwentylacja, zakażenia dróg moczowych, zanik tkanki mięśniowej i hepatopatia steroidowa (3, 4, 6, 10, 20).

Nowym lekiem, który być może będzie miał zastosowanie w terapii nieswoistego zapalenia jelit u kotów, jest budezonid. Lek ten charakteryzuje się wysokim powinowactwem do miejscowych receptorów glikokortykosteroidowych i efektem pierwszego przejścia przez wątrobę, co powoduje powstanie metabolitów o wysokiej skuteczności miejscowej w narządzie docelowym przy jednoczesnym obniżeniu ryzyka występowania skutków ubocznych. Korzystne działanie budezonidu zostało potwierdzone u ludzi z chorobą Leśniowskiego-Crohna i u psów z nieswoistym zapaleniem jelit. W przypadku kotów zastosowanie tego preparatu wymaga dalszych badań (7, 10, 16).