Wybrane aspekty prawne posiadania psów ras uznanych za agresywne

Agresja psów jest jednym z częstszych problemów zaburzeń zachowań u psów. Według Cichonia (6) „ponad 60% klientów klinik weterynaryjnych zgłaszających się z powodu zaburzeń zachowań u psów to przypadki wykazujące zachowania agresywne wewnątrzgatunkowe i nakierowane na człowieka”. Zachowania agresywne psów nie powinny być rozpatrywane jedynie jako patologiczne, gdyż mają one charakter adaptacyjny, umożliwiający im przetrwanie (8).

Agresja jako naturalny wzorzec zachowań jest czynnością samonagradzającą, sprawiającą agresorowi przyjemność poprzez aktywację układu nagrody w układzie limbicznym (9).

Wyróżniamy trzy podstawowe formy zachowań agresywnych:

• ofensywną,
• obronną,
• drapieżczą.

Z obserwacji Fiszdon i Boruty (10) wynika, że agresja psów w stosunku do ludzi ma tendencję wzrostową w wielu krajach, wśród agresywnych zwierząt przeważają samce, najczęściej powyżej 25 kg m.c., w większości przypadków mieszańce, a z pośród psów rasowych nieco częściej niż inne występowały owczarki niemieckie i jamniki. Psy z wykazu ras uznawanych za agresywne stanowiły ich znikomy odsetek.

Strach przed pogryzieniem przez psy rozpoczął szereg inicjatyw legislacyjnych w wielu krajach. Począwszy od 2000 roku w wybranych krajach europejskich zaczęto wprowadzać unormowania prawne zabezpieczenia ludzi i zwierząt przed następstwami pogryzień przez agresywne psy. Od początku dało się zauważyć dwie drogi postępowania legislacyjnego: działania zakazowe lub restrykcyjne nakierowane na konkretne rasy psów (tzw. BSL – breed-specific legislation) i działania, u podstaw których leżało „równouprawnienie” wszystkich ras psów w odniesieniu do agresji, czyli nieprzypisujące konkretnym rasom szczególnej tendencji do agresji, a nakierowane na odpowiednie działania edukacyjne (tzw. breed neutral laws lub non-specific breed legislation – nBSL).

Pierwsza (obowiązująca miedzy innymi w: Austrii, Danii, Hiszpanii, Holandii, Irlandii, Niemczech, Polsce, Wielkiej Brytanii, we Francji i Włoszech) polega na wprowadzeniu zakazu posiadania lub rozmnażania niektórych ras psów lub wprowadzeniu szeregu restrykcji i ograniczeń prawnych dla ich właścicieli, druga nie wiąże agresji występującej u psów z ich rasą, tylko z psią naturą, przez co odnosi się do wszystkich psów i odwołuje się do poczucia odpowiedzialności właścicieli zwierząt za utrzymywane zwierzę. Dobrze ten rodzaj postępowania oddają słowa Z. Mrzewińskiej – „Aby na drugim końcu smyczy znalazło się dobrze wychowane zwierzę, najlepszy twój przyjaciel – na pierwszym musi być odpowiedzialny człowiek”.