Nie umiem zostać sam w domu – emocjonalne podłoże problemów separacyjnych u psów

Strach jest podstawową emocją zapewniającą błyskawiczną reakcję w sytuacjach nagłego zagrożenia, jakie są codziennością zwierząt żyjących w świecie dzikiej przyrody. Życie w skomplikowanym i nieprzewidywalnym środowisku człowieka jest sporym wymaganiem dla samych ludzi, ale także, a może przede wszystkim, dla udomowionych zwierząt.

Niedostateczne nauczenie się tego środowiska we wrażliwym okresie socjalizacji, traumatyczne zdarzenia, a także uwarunkowania dziedziczne sprawiają, że część zwierząt – psów i kotów – przeżywa strach w wielu różnych okolicznościach, a nawet stale. System strachu jest nieustannie aktywny, co uruchamia skomplikowaną reakcję stresu i powoduje cierpienie zwierzęcia. Dlatego zwierzęta przeżywające przewlekły stres i lęk gorzej radzą sobie z codziennymi wyzwaniami, mniej efektywnie uczą się, są pobudliwe, a w skrajnych wypadkach, zapędzone w pułapkę własnego lęku, stają się wycofane i bierne, co określamy jako depresję.

Systemy opieki i paniki wyewoluowały najbardziej u ssaków, które muszą zapewnić stałą, bezpośrednią matczyną opiekę stosunkowo długo rozwijającemu się potomstwu. Dlatego z jednej strony matka w pierwszych dniach i tygodniach życia swoich szczeniaków lub kociaków jest całkowicie pochłonięta opieką nad nimi, kosztem innych aktywności. Dzieje się tak ponieważ system opieki generuje bardzo pozytywne, nagradzające emocje.

Znamy je dobrze, ponieważ one są także obecne, kiedy zachwycamy się psem, kotem lub jakimkolwiek innym bliskim nam zwierzęciem, zwłaszcza gdy jest młode i prezentuje niedojrzałe zachowania, takie jak:

• nieporadne ruchy,
• piskliwy głos,
• domaganie się opieki właśnie.

Pewne cechy zwierząt wyzwalają w nas opiekuńcze emocje. Nie bez przyczyny maskotki czy postacie z kreskówek mają wygląd dzieci lub bardzo młodych zwierząt – dużą głowę i oczy, małe ręce i nogi. Popularność ras psów i kotów, które wyglądem przypominają szczenięta (m.in. skrócona kufa), jest spowodowana tym właśnie, że zwierzęta te wyzwalają w nas bardzo nagradzające i przyjemne emocje, którym trudno się oprzeć.