Żywienie pacjenta w stanie krytycznym

Czynność układu pokarmowego u pacjenta w stanie krytycznym

Narządem wstrząsowym u psów są jelita i wątroba. Oznacza to, że w przypadku postępującego upośledzenia w ukrwieniu tkanek i niewydolności krążeniowej (wstrząsu) w pierwszej kolejności dochodzi u nich do uszkodzenia tych właśnie organów. Jest to o tyle groźne, że po tym, jak przerwana (rozszczelniona) zostanie bariera jelitowa (czyli utracona zostanie integralność ściany jelita), w bardzo krótkim czasie może dojść do:

• wystąpienia biegunek (postępująca utrata płynów i elektrolitów, dalsze nasilenie hipowolemii i niedokrwienia tkanek);
• przejścia bakterii ze światła przewodu pokarmowego do krwiobiegu, co grozi rozwojem sepsy (posocznicy).

Z uwagi na to, że przewód pokarmowy jest niezwykle wrażliwy na niedokrwienie, a jednocześnie znajduje się w nim duża ilość cennych, z punktu widzenia wolemii i perfuzji, płynów, a także stanowi on duże skupisko tkanki immunologicznie czynnej (a zatem biorącej udział w procesach obronnych organizmu, np.: grudki limfatyczne, węzły chłonne krezkowe, kępki Peyera), musimy zwrócić szczególną uwagę na to, aby mógł on prawidłowo funkcjonować; dotyczy to szczególnie pacjenta hospitalizowanego.

Ważną rolą technika jest przypilnowanie, aby wśród badań i zabiegów zlecanych zwierzęciu, które wymagają przejściowych głodówek (np. badanie USG jamy brzusznej, badania krwi), dopilnować, aby pacjent pobrał taką ilość pokarmu, która zaspokoi jego dobowe zapotrzebowanie energetyczne. Częstym błędem w postępowaniu z pacjentem w stanie krytycznym jest niepotrzebne przedłużanie okresu głodówki, co doczekało się nawet niechlubnego określenia „głodówki szpitalnej” (in-hospital starvation). W karcie pacjenta należy regularnie (raz na dobę) zapisywać jego aktualną masę ciała, przy czym trzeba pamiętać, aby ważenie odbywało się zawsze za pomocą tej samej wagi.

Metody żywienia dojelitowego – o czym warto pamiętać?

Do dwóch najważniejszych metod żywienia dojelitowego u pacjentów weterynaryjnych zalicza się:

1. żywienie wymuszone (strzykawką – możliwe do przeprowadzenia wyłącznie u pacjentów reaktywnych i współpracujących, ułożonych w pozycji mostkowej/siedzącej/stojącej z uwagi na duże ryzyko aspiracji do dróg oddechowych i rozwoju zachłystowego zapalenia płuc);
2. żywienie za pomocą sond pozwalających ominąć obszar jamy ustnej (sonda nosowo-przełykowa, sonda doprzełykowa, sonda dożołądkowa, sonda dojelitowa).

Na wybór poszczególnej metody mają wpływ takie czynniki, jak: aktualny stan odżywienia pacjenta, szacunkowy czas prowadzenia wspomaganego żywienia dojelitowego (np. jeśli czas ten określa się na < 3 dni, można wykorzystać sondę nosowo-przełykową, jeśli > 7, wskazana jest już sonda doprzełykowa), ryzyko znieczulenia (założenie sondy nosowo-przełykowej nie wymaga znieczulenia zwierzęcia, ewentualnie można poddać go lekkiej sedacji, natomiast w przypadku zakładania pozostałych sond pacjent musi być poddany znieczuleniu ogólnemu), doświadczenie lekarza i zespołu oraz kwestie ekonomiczne.