Zapadanie się tchawicy jako przyczyna zaburzeń oddechowych u psów

Zapadanie się tchawicy (collapsus tracheae s. tracheocollapsus) jest to jednostka chorobowa polegająca na zapadaniu się ściany błoniastej tchawicy, w wyniku którego dochodzi do zmniejszenia światła narządu. Prowadzi to do zaburzeń w oddychaniu objawiających się napadowym kaszlem, dusznością, a w ciężkich przypadkach – sinicą. Występuje najczęściej u psów młodych (poniżej 4 lat) i starszych (powyżej 7 lat) oraz u ras małych i miniaturowych, takich jak np. yorkshire terrier, chihuahua, jamnik miniaturowy, jamnik, pudel miniaturowy i średni, pinczer miniaturowy, mops, sznaucer miniaturowy, shih tzu. Rzadziej jest spotykana u psów dużych ras, jak np. labrador, bokser, seter irlandzki, owczarek podhalański (4, 5, 6, 8, 10).

Anatomia tchawicy

Tchawica (trachea) jest narządem rurowym zbudowanym z ok. 36-45 chrzęstnych pierścieni w kształcie litery „C”. Pierścienie w części dogrzbietowej połączone są ścianą błoniastą zawierającą mięsień tchawiczy. Pierścienie połączone są między sobą więzadłami obrączkowatymi. Wnętrze tchawicy wyściela urzęsiony, dwurzędowy nabłonek cylindryczny. Unerwienie błony śluzowej i mięśnia tchawiczego pochodzi od nerwu błędnego prawego i jego gałęzi powrotnej krtaniowej (1, 5, 8).

Przyczyny zapadania się tchawicy

Zapadanie się tchawicy zalicza się do chorób o podłożu polietiologicznym. Wśród najczęstszych przyczyn wymienia się:

• zaburzenia wrodzone;
• wady genetyczne zaburzające chondrogenezę;
• przewlekłe choroby oskrzeli i płuc;
• zwyrodnienia chrząstek tchawicy;
• urazy;
• uszkodzenie nerwów mięśnia tchawiczego;
• wdychanie substancji drażniących;
• przyczyny jatrogenne (np. nieprawidłowa intubacja).

Chrząstki szkliste u zdrowych zwierząt zawierają glikoproteiny, proteoglikany i polisacharydy. Glikozaminoglikany wiążą cząsteczki wody i są odpowiedzialne za 95% masy chrząstki. Te elementy odpowiadają za utrzymanie prawidłowego napięcia i kształtu chrząstek. U zwierząt z zapadaniem się tchawicy występuje zmniejszona ilość glikozaminoglikanów i glikoprotein, prowadząca do obniżenia sztywności i odkształcenia się pierścieni tchawiczych. Chrząstki tchawicy zawierają mniej siarczanu chondroityny i wapnia. Wyniki badań przeprowadzonych za pomocą skaningowego mikroskopu elektronowego wykazały, że u psów z zapadaniem się tchawicy chrząstki wykazują zmiany o charakterze chondromalacji. W wyniku tych zaburzeń dochodzi do spłaszczenia chrząstek tchawicy i wpuklenia się do jej wnętrza ściany błoniastej (2, 5, 6, 8, 10).