Jak probiotyki wpływają na odchów prosiąt?

Zastosowanie probiotyków w żywieniu świń powoduje korzystny wpływ na wyniki produkcyjne osiągane w chowie i hodowli. Ich głównym zadaniem jest ochrona zwierząt przed ryzykiem wystąpienia biegunek. Stosowane preparaty zawierają od 10⁵ do 10⁹ CFU/g (tj. jednostek tworzących kolonie na gram).

Pozytywny wpływ probiotyków na organizm polega na: utrzymaniu niskiego pH treści jelit poprzez: produkcję kwasów organicznych, tj. mlekowego, octowego, propionowego, masłowego, przez drobnoustroje probiotyczne, stabilizację mikrobiomu układu pokarmowego i neutralizację rozwoju drobnoustrojów chorobotwórczych, poprawę strawności oraz wykorzystanie składników odżywczych, zmniejszenie ilości toksycznych metabolitów w układzie pokarmowym oraz krwionośnym, co zmniejsza liczebność biegunek, wytwarzanie bakteriocyn, które działają bakteriobójczo lub bakteriostatycznie na drobnoustroje chorobotwórcze oraz produkcję enzymów i witamin z grup B i K, poprawę odporności na infekcje oraz statusu zdrowotnego, zwiększenie aktywności niektórych enzymów jelitowych – laktazy, sacharazy, maltazy, a w konsekwencji wzrost strawności paszy, stymulowanie odporności ogólnej organizmu oraz odporności miejscowej w obrębie błon śluzowych przewodu pokarmowego, obniżanie poziomu triglicerydów i cholesterolu we krwi oraz tkankach (5).

Udowodniona jest ich zdolność do redukcji potencjalnie szkodliwej mikroflory przez antagonistyczne zjawiska adhezji oraz bezpośrednie oddziaływanie bakteriobójcze i bakteriostatyczne (33). Przedstawione właściwości probiotyków przyczyniają się do zwiększenia efektywności produkcji u świń poprzez: poprawę statusu zdrowotnego, wzrost odporności na stres, zmniejszenie śmiertelności, zwiększenie przyrostów oraz poprawę wykorzystania składników odżywczych paszy (19). Z założenia probiotyki nie powinny wpływać niekorzystnie na organizm. Nie powodują kumulowania się szkodliwych substancji ubocznych, a ich metabolity (np. kwas mlekowy, bakteriocyny) niejednokrotnie wywierają korzystny wpływ na zdrowie gospodarza.

Preparaty probiotyczne

Preparaty probiotyczne wykorzystywane jako dodatki do pasz powinny charakteryzować się odpornością na działanie temperatury, ciśnienia, wody, metali ciężkich podczas obróbki oraz przechowywania. Ich aktywność nie powinna być krótsza niż cztery miesiące. Preparaty probiotyczne występują w różnych formach, np. w postaci proszku, zawiesiny, żelu, granulatu lub pasty, a ich dawkowanie w paszy i sposób suplementacji zależą od wieku i gatunku zwierząt. Aby przedłużyć ich aktywność, stosuje się zabiegi wydłużające ich działanie, np. otoczkowanie.

Kluczowe do przeprowadzenia skutecznej probiotykoterapii jest użycie konkretnego, dokładnie zidentyfikowanego szczepu, którego prozdrowotne działanie zostało potwierdzone. Po drugie, istotna jest także suplementacja optymalnej dawki probiotyku. Zarówno selekcja szczepu, jak i jego dozowanie są uzależnione od statusu zdrowotnego zwierząt. Ilość dozowanego probiotyku powinna być oparta o przeprowadzone badania kliniczne, gdyż probiotyczne właściwości są związane z rodzajem, gatunkiem i szczepem drobnoustroju (30). Oprócz tego na jego efektywność wpływa czas suplementacji, np. w ostrej biegunce zakaźnej wyższy udział drobnoustrojów probiotycznych dozowanych przez krótki okres jest bardziej efektywny niż niższy przez dłuższy czas. Kolejne kluczowe czynniki to wiek i gatunek zwierzęcia. Młode zwierzęta, posiadając niedojrzały układ pokarmowy, są szczególnie narażone na środowiskowe czynniki chorobotwórcze. Początkowa kolonizacja pożytecznymi mikroorganizmami ma ogromne znaczenie, gdyż drobnoustroje mogą modulować ekspresję genów w komórkach nabłonka, tworząc korzystne dla siebie środowisko (27).

Efektywność preparatów probiotycznych

Efektywność stosowania probiotyków u świń jest przeprowadzana w szczególności na ssących i odsadzanych prosiętach w najbardziej krytycznych okresach ich życia, w okresie, gdy notuje się największy procent śmiertelności spowodowany przez biegunki lub chorobę obrzękową (20). Kluczowymi elementami wielu testów były: zmniejszenie częstotliwości występowania biegunek (28) i skrócenie czasu jej trwania oraz obniżenie upadków prosiąt w okresie przed- i poodsadzeniowym (5, 19). W przypadku odchowu udowodniono lepsze przyrosty masy ciała, wyższe pobranie paszy oraz niższy współczynnik wykorzystania paszy u prosiąt żywionych z dodatkiem probiotyków (32). W wielu eksperymentach, w których podawano prosiętom i warchlakom różne preparaty probiotyczne, stwierdzono, że zmiany w zakresie przyrostów dziennych wahały się od około -8% do +24%, dziennego spożycia paszy od -9% do +26% oraz wykorzystania paszy od -7% do +3% (24). Jednakże w wielu doświadczeniach oceniających wyniki odchowu prosiąt i warchlaków testowano różne szczepy bakterii kwasu mlekowego stwierdzono niejednoznaczne rezultaty (23, 28).