Negatywne konsekwencje żywienia cieląt mlekiem odpadowym

Kilka słów o pasteryzacji

Dość powszechnie uznaje się, że pasteryzacja pozwala na rozwiązanie problemu podawania cielętom mleka odpadowego. O ile wyniki badań, w szczególności tych prowadzonych na dużych próbach badawczych (dużych stawkach cieląt), wskazują, że pasteryzacja takiego mleka zmniejsza prawdopodobieństwo biegunek oraz pozwala na uzyskiwanie większych przyrostów masy ciała (3, 11), o tyle nie jest to sposób w 100% eliminujący konsekwencje podawania cielętom takiej paszy. Pasteryzacja nie jest sterylizacją. Nie usuwa z mleka odpadowego wszystkich mikroorganizmów. W szczególności nie usuwa przetrwalników, większości wirusów i pierwotniaków, a także toksyn bakteryjnych. Co szczególnie istotne, pasteryzacja nie niszczy znajdujących się w mleku odpadowym pozostałości antybiotyków (12).

Co więcej, ilość opornych bakterii wydalanych w kale cieląt żywionych mlekiem odpadowym pasteryzowanym lub niepasteryzowanym jest taka sama (1). Fakt ten jest warty podkreślenia, gdyż można zakładać, że pasteryzacja mleka odpadowego powinna ograniczyć ilość wydalanych w kale bakterii opornych. Prowadzi ona do usunięcia z takiego mleka przynajmniej przeważającej ilości mikroorganizmów, w tym tych, które właśnie są na antybiotyki oporne (gdyż przetrwały w mleku zawierającym ich pozostałości). W oparciu o obecnie dostępne wyniki badań przyjmuje się jednakże, że to głównie pozostałości antybiotyków w mleku odpadowym prowadzą do rozwoju w przewodzie pokarmowym cieląt szczepów na nie opornych. Jeżeli tak, to logiczne jest, że powinno się poszukiwać metod pozwalających na usunięcie pozostałości antybiotyków z mleka, które ma być podawane cielętom. Niestety te, które mogłyby być rozważane, jak np. stosowanie β-laktamaz, fermentacja czy ultrafiltracja, nie są metodami dobrze opracowanymi, a przede wszystkim ich techniczne wprowadzenie do praktyki jest trudne (6).

Wnioski

W niektórych przypadkach podawanie mleka odpadowego cielętom może przekładać się na poprawę ich przyrostów masy ciała, a w szczególności na zmniejszenie kosztów ponoszonych na mleko świeże lub preparat mlekozastępczy wykorzystywane w żywieniu tej grupy zwierząt. Takie postępowanie ma jednakże szereg wad i negatywnych konsekwencji. Może prowadzić do widocznego, nagłego pogorszenia stanu zdrowia i efektów odchowu cieląt. W szczególności prowadzi do pogłębiania się antybiotykooporności mikroorganizmów.

Warto zapamiętać!

Wyniki badań jednoznacznie wskazują, że cielęta otrzymujące mleko odpadowe zawierające pozostałości antybiotyków wydalają w kale więcej szczepów bakterii opornych na te środki lecznicze (1, 2, 4, 5, 16). Chociaż większość prowadzonych badań dotyczyła wpływu podawania mleka odpadowego na wydalanie w kale opornych szczepów E. coli, to wiadomo, że wpływ ten nie ogranicza się tylko do tej bakterii (6).

Piśmiennictwo dostępne u autora.

dr hab. inż. Paweł Górka, prof. URK
Katedra Żywienia, Biotechnologii Zwierząt i Rybactwa
Uniwersytetu Rolniczego
im. Hugona Kołłątaja w Krakowie
pawel.gorka@urk.edu.pl